Echtscheidingsconvenant: informatie en rechtshulp

Rechtshulpmogelijkheden bij een echtscheidingsconvenant

Een echtscheidingsconvenant is een schriftelijke overeenkomst waarin echtgenoten afspraken vastleggen over de gevolgen van hun scheiding. Het convenant bevat doorgaans afspraken over onder meer de verdeling van bezittingen en schulden, partneralimentatie en andere financiële regelingen.

Wanneer echtgenoten het niet eens worden over de inhoud of uitleg van het echtscheidingsconvenant, bijvoorbeeld in het kader van een echtscheiding, kan een juridisch geschil ontstaan. Voor een eerste oriëntatie op uw rechten en plichten kunt u terecht bij een rechtswinkel of het Juridisch Loket. Wanneer een procedure bij de rechtbank wordt overwogen, is rechtshulp van een echtscheidingsadvocaat gebruikelijk.

Wat is een echtscheidingsconvenant?

Een echtscheidingsconvenant is een overeenkomst tussen echtgenoten waarin zij afspraken maken over de afwikkeling van hun huwelijk. Het convenant wordt vaak opgesteld in het kader van een echtscheidingsprocedure en kan onderdeel uitmaken van het verzoek aan de rechtbank.

In het convenant kunnen afspraken staan over de verdeling van vermogen, de echtelijke woning, partneralimentatie en pensioenrechten. Wanneer er minderjarige kinderen zijn, worden afspraken over zorg en kinderalimentatie doorgaans vastgelegd in een afzonderlijk ouderschapsplan.

Zodra de rechter de echtscheiding uitspreekt en de afspraken vastlegt in de beschikking, krijgen deze afspraken juridische werking.

Veelvoorkomende situaties bij een echtscheidingsconvenant

In de praktijk ontstaan vragen of geschillen rondom een echtscheidingsconvenant onder meer in de volgende situaties:

onenigheid over de uitleg van gemaakte afspraken
discussie over de waardering en verdeling van bezittingen
verschil van mening over partneralimentatie
wijziging van financiële omstandigheden na de scheiding
het niet naleven van afspraken uit het convenant
verzoek tot wijziging van bepaalde afspraken

Wanneer ex-partners samen geen oplossing vinden, kan de rechter worden gevraagd om duidelijkheid te geven over de uitvoering of wijziging van het convenant.

Uw juridische positie bij een echtscheidingsconvenant

Het echtscheidingsconvenant is in beginsel bindend voor beide partijen. Afspraken die zijn vastgelegd en door de rechter zijn bekrachtigd, kunnen worden afgedwongen.

In bepaalde situaties kan wijziging van afspraken mogelijk zijn, bijvoorbeeld wanneer sprake is van gewijzigde omstandigheden of wanneer afspraken niet langer uitvoerbaar zijn.

Bij een geschil kan de rechter beoordelen hoe het convenant moet worden uitgelegd en of aanpassing gerechtvaardigd is op grond van de wet.

De precieze juridische positie hangt af van de inhoud van het convenant en de omstandigheden van het geval.

Waarom rechtshulp bij een echtscheidingsconvenant?

Een echtscheidingsconvenant kan langdurige financiële en juridische gevolgen hebben. Juridische begeleiding kan helpen bij het zorgvuldig opstellen, beoordelen of aanpassen van afspraken.

uitleg over rechten en verplichtingen uit het convenant
beoordeling van de juridische gevolgen van gemaakte afspraken
ondersteuning bij onderhandelingen
begeleiding bij verzoeken tot wijziging
vertegenwoordiging tijdens een procedure bij de rechtbank

Bij een procedure over een echtscheidingsconvenant is rechtsbijstand van een echtscheidingsadvocaat gebruikelijk.

Het verloop van een procedure over een echtscheidingsconvenant

Wanneer ex-partners het niet eens worden over de uitleg of wijziging van het convenant, kan een procedure bij de rechtbank worden gestart. Deze verloopt doorgaans als volgt:

indienen van een verzoekschrift bij de rechtbank
schriftelijke reactie van de andere partij
mondelinge behandeling (zitting)
uitspraak van de rechter

In de uitspraak kan de rechter bepalen hoe de afspraken moeten worden uitgelegd of of aanpassing mogelijk is.

Mogelijke beslissingen van de rechter

De rechter kan, afhankelijk van de situatie, verschillende beslissingen nemen:

bevestiging van de gemaakte afspraken
uitleg van een betwiste bepaling
wijziging van bepaalde afspraken
vaststelling van een betalingsverplichting
afwijzing van (een deel van) het verzoek

Gesubsidieerde rechtsbijstand bij een echtscheidingsconvenant

Wanneer u over een beperkt inkomen en vermogen beschikt, kunt u mogelijk gebruikmaken van gesubsidieerde rechtsbijstand. U betaalt dan een eigen bijdrage aan een pro deo advocaat, terwijl de overheid het overige deel van de kosten vergoedt.

Rechtsbijstandverzekering bij een echtscheidingsconvenant

In sommige situaties kan juridische hulp bij geschillen over een echtscheidingsconvenant (gedeeltelijk) worden vergoed via een rechtsbijstandverzekering. Of er dekking bestaat, hangt af van uw polisvoorwaarden en van het moment waarop het geschil is ontstaan.

Verzekeraars kunnen voorwaarden stellen, zoals een wachttijd of een maximale vergoeding. De exacte dekking verschilt per polis.

Controleer daarom uw polisvoorwaarden of neem vooraf contact op met uw verzekeraar om te beoordelen of dekking mogelijk is.

Een gratis gesprek met een advocaat over een echtscheidingsconvenant

Op deze pagina worden profielen getoond van echtscheidingsadvocaten. Indien gewenst kunt u een gratis oriënterend gesprek hebben met een echtscheidingsadvocaat over een echtscheidingsconvenant. Dit gesprek is bedoeld om inzicht te krijgen in uw juridische positie en mogelijke vervolgstappen.

Wat houdt een gratis gesprek met een advocaat in?

Het gratis gesprek is informatief en dient als eerste kennismaking en oriëntatie. Tijdens dit gesprek zal de advocaat:

uw situatie bespreken en vragen beantwoorden
toelichten welke juridische mogelijkheden er zijn
nagaan of gesubsidieerde rechtsbijstand mogelijk is
beoordelen of er dekking is via een verzekering
indien nodig een kostenindicatie geven

Kortom: het gesprek helpt u om uw juridische positie beter te begrijpen en inzicht te krijgen in mogelijke vervolgstappen.

Vraag en antwoord

Wat laat men vastleggen in een echtscheidingsconvenant?

Op het moment dat u bij uw ex-partner vertrekt, is het belangrijk gemaakte afspraken vast te leggen. Het voorkomt dat hier op een later moment onenigheid over kan ontstaan. Afspraken worden onder meer gemaakt over de wijze waarop wordt omgegaan met het verzorgen van uw kinderen, de wijze waarop u uw ex-partner financieel onderhoudt of andersom, de wijze waarop wordt omgegaan met de woning die u wellicht samen gekocht of gehuurd heeft, enzovoorts. Laat u adviseren door een (pro deo) advocaat, wanneer u een echtscheidingsconvenant opstelt. Deze vertelt u meer over de rechten en plichten die u hierbij heeft.

Ik ben het niet eens met de vastgelegde afspraken, wat nu?

Het echtscheidingsconvenant moet door beide betrokkenen, ex-partners, worden opgesteld en vervolgens worden ondertekend. Gemaakte afspraken zijn onder meer gerelateerd aan de te betalen alimentatie en bijvoorbeeld een omgangsregeling voor minderjarige kinderen. Het zijn zaken waar bij het opstellen van het document discussies over kunnen ontstaan, omdat het onderwerpen zijn die in sommige gevallen erg beladen (kunnen) zijn. Het kan om deze reden aan te raden zijn om u bij het opstellen van een echtscheidingsconvenant bij te laten staan door een (pro deo) advocaat. Deze vertelt u meer over de rechten die u in zo’n situatie heeft en hetgeen waarmee u rekening dient te houden bij het opstellen hiervan.

Hoe wordt een echtscheidingsconvenant opgesteld?

Een echtscheidingsconvenant is een officieel en mits correct opgesteld rechtsgeldig document. Het betekent dat betrokkenen zich kunnen vasthouden aan de afspraken die in een echtscheidingsconvenant worden vastgelegd; bij een schending van de gemaakte afspraken, kan men naar de rechter stappen met dit document. De rechter zal u of uw ex-partner in dat geval in diens gelijk stellen, ervan uitgaande dat er voldoende bewijs is van het schenden van de afspraken uit het echtscheidingsconvenant. Vaak wordt een echtscheidingsconvenant opgesteld door een (pro deo) advocaat. Deze helpt u de juiste afspraken in het document vast te leggen en neemt alle bepalingen voor ondertekening met u door.

Leg ik in een echtscheidingsconvenant vast wat ik mijn ex-partner maandelijks moet betalen?

Onderdeel van het echtscheidingsconvenant kan een overzicht zijn van de afspraken die u en uw ex-partner maken over de wijze waarop u elkaar financieel onderhoudt. Hiervan is sprake, wanneer u bijvoorbeeld veel meer verdient dan uw ex-partner. Een deel van uw inkomen staat u hierbij af. Dit betekent overigens niet dat u per definitie voor een maandelijkse betaling moet kiezen. In het echtscheidingsconvenant kan vastgelegd worden, dat u deze verplichting in één keer afkoopt bij het ondertekenen van het document. Dergelijke afspraken worden in samenspraak met uw ex-partner vastgelegd; een (pro deo) advocaat kan hulp bieden bij het opstellen van het echtscheidingsconvenant.

Ik wil afspraken over ons huurhuis vastleggen, hoe doe ik dit?

Het opstellen van een echtscheidingsconvenant wordt vaak samen met een (pro deo) advocaat gedaan. Deze adviseert u over de inhoud van het document en kan u helpen de juiste juridische terminologie te gebruiken. Een echtscheidingsconvenant zal officieel moeten worden vastgesteld, alvorens het stuk rechtsgeldig is. Afspraken over de huur- of koopwoning kunnen onderdeel uitmaken van het stuk. Een (pro deo) advocaat helpt u deze afspraken hierin vast te leggen. Het voorkomt dat er op een later moment onenigheid kan ontstaan over de woning en de wijze waarop hiermee om wordt gegaan. Wie blijft er bijvoorbeeld wonen in het huis?

Heb ik recht op een nabestaandenpensioen als ik bij mijn partner vertrek?

U kunt recht hebben op een (bijzonder) nabestaandenpensioen, op het moment dat uw ex-partner overlijdt. Dit verloopt in de basis automatisch, daar het overlijden van uw ex-partner via de gemeente doorgegeven wordt aan het pensioenfonds waarbij deze aangesloten was. Het pensioenfonds neemt contact op met de rechthebbenden op diens nabestaandenpensioen. Houd er rekening mee dat er afwijkende afspraken kunnen zijn vastgelegd in het echtscheidingsconvenant. In zo’n situatie heeft u mogelijk geen recht op het nabestaandenpensioen. Win advies in bij een (pro deo) advocaat, wanneer u meer wilt weten over de inhoud van uw echtscheidingsconvenant.

Mijn ex-partner is overleden, heb ik recht op een bijzonder pensioen?

Er zijn een aantal factoren die bepalen of u na het overlijden van een ex-partner recht heeft op een bijzonder pensioen voor nabestaanden. Was u bijvoorbeeld getrouwd of heeft u in het verleden voor een geregistreerd partnerschap gekozen? In dat geval zal in het echtscheidingsconvenant opgenomen zijn, hoe wordt omgegaan met het bijzonder pensioen voor nabestaanden na het overlijden van een van uw beiden. Ook de regels van een pensioenfonds hebben hier invloed op, naast de bepalingen uit het echtscheidingsconvenant. Neem contact op met een (pro deo) advocaat in uw regio, om uit te laten zoeken waarop u aanspraak kunt maken.

Is het opstellen van een echtscheidingsconvenant verplicht?

Het opstellen van een echtscheidingsconvenant is volgens de wet niet verplicht. U doet er echter wel verstandig aan om het document uit te werken met uw ex-partner. Kies hierbij voor de ondersteuning van een (pro deo) advocaat, die het proces rond het opstellen van het echtscheidingsconvenant begeleidt. Alternatief voor het opstellen van dit convenant is het uitwerken van afspraken in een los document. Het voordeel van een echtscheidingsconvenant is de mogelijkheid om deze door de rechter vast te laten stellen; het document is daarmee rechtsgeldig. Mocht uw ex-partner zich hier niet aan houden, dan staat u juridisch gezien steviger.

Geldt er een einddatum voor de geldigheid van een echtscheidingsconvenant?

Wanneer u een echtscheidingsconvenant opstelt op het moment dat u en uw ex-partner uit elkaar gaan, blijft dit document voor de rest van uw leven geldig. Er zit geen eind- of vervaldatum op een echtscheidingsconvenant. Dit betekent overigens niet dat het document altijd in dezelfde vorm voort blijft bestaan. U heeft de mogelijkheid om het document in overeenstemming met uw ex-partner tussentijds te wijzigen. Ook onvoorziene omstandigheden kunnen leiden tot een aanpassing aan het echtscheidingsconvenant. Wilt u het stuk wijzigen? Raadpleeg een (pro deo) advocaat om te bepalen welke mogelijkheden u hierbij heeft.

Wat als er geen echtscheidingsconvenant wordt opgesteld?

Juridisch gezien hoeft er niet per definitie een echtscheidingsconvenant te worden opgesteld, wanneer u en uw ex-partner uit elkaar gaan. Heeft u samen minderjarige kinderen waarover u de zorg draagt? In dat geval bent u wel verplicht om samen een ouderschapsplan op te stellen. Dit staat echter los van het echtscheidingsconvenant. U heeft de mogelijkheid om een eenzijdig verzoekschrift in te dienen, wanneer uw partner weigert het document met u op te stellen. Een (pro deo) advocaat kan u meer vertellen over de rechten die u in deze situatie heeft.

Hoe om te gaan met een gemeenschappelijke woning?

In beginsel is het opstellen van een echtscheidingsconvenant niet verplicht. Vaak wordt echter wel aangeraden om hiervoor te kiezen. Het echtscheidingsconvenant dient als leidraad, wanneer in de toekomst onenigheid ontstaat over eerder gemaakte afspraken. De afspraken die worden gemaakt op het moment dat u uit elkaar gaat, legt men vast in dit document. Een (pro deo) advocaat kan u en uw ex-partner helpen bij het maken en vastleggen van deze afspraken. Waarop moet u letten, wanneer u afspraken maakt over de gemeenschappelijke woning en bezittingen? Wie heeft hierbij welke rechten?

Hoe leggen we vast wat er met onze woning gebeurt?

Zodra u besluit om uit elkaar te gaan, start u met het uitwerken van verschillende documenten. Het echtscheidingsconvenant is daar een voorbeeld van. In dit document legt u onder meer afspraken vast over de verdeling van gemeenschappelijke bezittingen, waar de woning een voorbeeld van kan zijn. Het is belangrijk het document samen met uw ex-partner op te stellen, u dient het allebei te ondertekenen nadien. Een (pro deo) advocaat kan u van ondersteuning voorzien bij het uitwerken van het document. Er komt vaak veel emotie bij kijken, wat het opstellen hiervan lastig maakt.

Wat als het opstellen van een echtscheidingsconvenant niet lukt?

Het is van groot belang dat afspraken tussen u en uw ex-partner op papier worden vastgelegd. Op deze manier kunnen discussies en conflicten in de toekomst voorkomen worden. Wanneer het opstellen van een echtscheidingsconvenant niet lukt, wat verschillende redenen kan hebben, kunt u een externe partij inschakelen voor hulp. Kies bijvoorbeeld allebei voor uw eigen (pro deo) advocaat. Deze maakt u duidelijk welke rechten en plichten u heeft bij het opstellen van het document. Ook kan deze u in algemene zin helpen bij het uitwerken hiervan, door u bijvoorbeeld te adviseren over elementen die niet in het echtscheidingsconvenant mogen ontbreken.

Hoe gaat het wijzigen van een echtscheidingsconvenant in z’n werk?

Het is in beginsel niet mogelijk om eenzijdig te kiezen voor een aanpassing aan het echtscheidingsconvenant. Bent u het eens met de voorgestelde wijzigingen? In dat geval is een aanpassing aan het document wel mogelijk. Laat u juridisch bijstaan door een (pro deo) advocaat bij een wijziging aan het echtscheidingsconvenant. Het is belangrijk dat dergelijke wijzigingen correct en volgens afspraak gedocumenteerd worden. Dit voorkomt conflicten tussen u en uw ex-partner op een later moment. Wijzigingen worden vastgelegd in een addendum en moeten door de (pro deo) advocaat naar de rechtbank worden gestuurd ter goedkeuring.

Mag ik zelf afspraken maken in plaats van een echtscheidingsconvenant?

In beginsel geldt dat u niet verplicht bent om een echtscheidingsconvenant op te stellen. Het wordt echter sterk aangeraden dit wel te doen, op het moment dat u en uw ex-partner uit elkaar gaan. In het convenant legt u de gemaakte afspraken vast. Het biedt u de mogelijkheid om terug te grijpen naar dit document, op het moment dat er conflicten ontstaan over zaken gerelateerd aan de beëindiging van uw relatie. U kunt voor het opstellen hulp vragen van een (pro deo) advocaat.

Opstellen door advocaat

Een echtscheidingsconvenant is een overeenkomst tussen u en uw partner waarin u de afspraken vastlegt die u rondom de echtscheiding gemaakt heeft (zoals de verdeling van uw bezittingen, een omgangsregeling voor het geval er minderjarige kinderen zijn, kinderalimentatie, partneralimentatie en het pensioen). Alleen als er overeenstemming over deze zaken tussen u en uw partner is, kan er een echtscheidingsconvenant worden opgesteld. Het echtscheidingsconvenant moet door een advocaat of een notaris worden opgesteld. U kunt daarom direct contact opnemen met een van de gespecialiseerde pro deo advocaten van Eerste Rechtshulp wanneer u een echtscheidingsconvenant wenst op te stellen ten behoeve van uw echtscheiding.

Rechtshulp bij een echtscheidingsconvenant